Z uładami dy naščadkami ŭsio bolš-mienš zrazumieła: šamanić la pomnika Leninu — ich śviaty, zaćvierdžany najvysačejšym ukazam, abaviazak.

Niezrazumieła — bolš, čym mienš — z prahresiŭnaj hramadskaściu. «Možna nie śviatkavać, — dazvalaje mastactvaznaŭca Siarhiej Chareŭski, — a voś adznačyć varta». Z dvuch pryčynaŭ: «...zdabyli niezaležnaść Finladyja i Polšča, krainy Bałtyi, a ŭrešcie, praz 74 hady, prajšoŭšy stadyju sacyjalistyčnych ekśpierymientaŭ, i Biełaruś…»; «...revalucyja sparadziła i vialikaje mastactva. Pierakanany — fienomien Viciebska, uźloty Šahała, jaki bahomiŭ tuju revalucyjnuju vichuru da kanca dzion, i Maleviča byli b niemahčymyja…»

Naŭrad ci treba nahadvać, jakim čynam zdabyli niezaležnaść pieraličanyja krainy, kab zamiest plaskańnia ŭ dałoni adčuć smutak i žach.

Adnak, z razvahaŭ spadara Chareŭskaha vynikaje, što adznačać Kastryčnickuju revalucyju ŭsio ž varta sa znakam plus.

Taki voś niečakany adkaz na viadomy ciažki vybar, što ci kaho najpierš ratavać z połymia: vialiki tvor mastactva ci kacianio...

Miž tym, u Minsku jość miesca, dzie mastactva i «kacianio» spałučajucca ŭ biezvynikovaj dasiul sprečcy: što rabić z pomnikam zavadataru «kałasalnaha histaryčnaha pieravarotu», ad jakoha «zdabyli niezaležnaść...» i «naradziłasia vialikaje mastactva»?

I toje praŭda: z adnaho boku — mastactva, ź inšaha — «suśvietny pažar»...

Z hetaj nahody ŭzhadvajecca zabytaja staronka z najnoŭšaj biełaruskaj historyi: nieŭzabavie paśla žnivieńskaha putču ŭ Maskvie Minharsaviet źbiraŭsia demanciravać manumient, a zamiest jaho stvaryć «skulpturnuju kampazicyju», jakaja stałasia b «simvałam imknieńnia biełaruskaha naroda da svabody i niezaležnaści».

Ja pamiataju, jak napiaredadni hudzieŭ na płoščy raspaleny narod, jak źbiralisia podpisy — chto za pomnik, chto suprać. Ludzi taŭklisia vakoł ahitataraŭ, spračalisia da chrypaty, navat chapali adzin adnaho za hrudzi. Raz-poraz z natoŭpu čulisia vokličy «Takich stralać treba!», źviernutyja da najbolš zaŭziatych pradstaŭnikoŭ varožych bakoŭ. Što naŭrad ci možna było ličyć simvałam imknieńnia da svabody, zatoje dokazna śviedčyła ab najaŭnaści Lenina «v baškie» i nahana, chaj sabie ŭjaŭnaha, u ruce...

U ruce, jakuju, jak niekali stalinisty na Stalina, padniali ŭ «biahučy momant» na Lenina «viernyje lenincy». Ale ž chucieńka schamianulisia...

Miž tym, sam pomnik Leninu dziesiacihodździami zajmaŭ u budzionnym minskim žyćci tolki architekturnaje miesca — talentam Łanhbarda i Maniziera litaralna ŭlitavany ŭ ciažkavaty kanstruktyvizm Doma ŭrada.
Siońnia, praŭda, šklany puchir pasiarod płoščy sapsavaŭ strymany dziaržaŭny łandšaft. Ale što tyčycca pomnika, to minčuki ŭ masie svajoj padčas BSSR nie adčuvali da jaho niejkich asablivych pačućciaŭ. Niešta nie zhadvaju, kab chtości dobraachvotna ŭskładaŭ da jaho kvietki — rytualnyja padnašeńni nie ŭ lik. Da pomnika pryzvyčailisia, abyjakavaściu abaraniajučysia ad udziełu ŭ kryvadušnym idałapakłonstvie, što ładziłasia i pa siońnia ładzicca napakaz.
Časam antyhumannaja sutnaść hetaj pakazuchi vyjaŭlała siabie samym absurdnym čynam.
Nie adno pakaleńnie byłych studentaŭ histfaka, jaki peŭny čas vychodziŭ voknami na płošču i manumient, prajšło praź jezuicka kavierznaje pytańnie tahačasnaha admysłoŭcy pa biełaruskaj historyi: jakaja ruka ŭźniata ŭ Illiča — pravaja ci levaja? Amal nichto nie zdolvaŭ adkazać pravilna, pakolki pravadyr abapirajecca na ŭjaŭnuju trybunu dvuma rukami. Nu a kali niechta adkazvaŭ pravilna, prafiesar pytaŭsia, u katoraj ruce Illič trymaje kiepku...

Zapytajciesia pra toje ž siońnia chacia b u tych, chto pracuje ŭ Domie ŭrada — nie adkažuć. Zatoje ŭpeŭniena, jak adnojčy siońniašni kiraŭnik Administracyi prezidenta Kabiakoŭ, adznačać, što «...čałavieku, jakomu pomnik, Biełaruś abaviazana tym, što jana ŭpieršyniu nabyła svaju dziaržaŭnaść...»

Dyk ci jość roźnica pamiž kastryčnickim vytokam niezaležnaści pavodle Chareŭskaha i dziaržaŭnaści pavodle Kabiakova?

A voś roźnica pamiž mastactvam i «kacianiom», jakoje ledź nie zhareła ŭ «suśvietnym pažary», jość.

Jość roźnica, kali pamiatać ab tym, što dziaržava, stvoranaja ideałohijaj i kataŭnickaj praktykaj balšavizmu, pastaviła biełaruskuju nacyju ŭ rešcie rešt na miažu histaryčnaha vyžyvańnia.

Pamiatać, kab razumieć, čamu sioniašniaja dziaržava zachoŭvaje ŭ svaim kalendary «čyrvony dzień».

Pamiatać, a nie adznačać.

Niezaležna ad taho, što vialiki Šahał, narodžany ŭsio ž nie revalucyjaj, a Boham, da skonu «bahomiŭ revalucyjnuju vichuru».

Pomnik Leninu, 19 śniežnia 2010 h.

Pomnik Leninu, 19 śniežnia 2010 h.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?