U Turkmenii aficyjna abjaŭlena pra śmierć prezydenta Saparmurata Nijazava. Pavodle aficyjnaha paviedamleńnia turkmienskaha telebačańnia Nijazaŭ pamior ad raptoŭnaha spynieńnia serca. Televizija ciapier pakazvaje ściah u žałobnaj ramcy.

Adrazu paśla śmierci Nijazava ŭ Turkmenii pačałasia baraćba za ŭładu. Proci staršyni parlamentu krainy (medžlisu) Aveshieldy Atajeva, jaki, zhoadna z kanstytuciaj, musiŭ vykonvać abaviazki kiraŭnika dziaržavy, u pieršy ž dzień paśla śmierci tyrana ŭzbudzili kryminalnuju spravu. U čym tak imkliva abvinavacili śpikiera, jašče nieviadoma, ale sam fakt raptoŭnaje kryminalščyny havoryć pra baraćbu za tron. V.a. prezydenta i hałoŭnakamandujučaha staŭ ministar achovy zdaroŭja i vice‑premjer Hurbanhuły Berdymuchamedaŭ – toj, chto lačyŭ dyktatara.

Za čas kiravańnia (21 hod) Nijazaŭ vyčyściŭ palityčnuju prastoru krainy, vyniščyŭ usie samastojnyja instytucyi i stvaryŭ kult asoby. Dziva što ciapier u krainie pačynajecca hrubaja baraćba za ŭładu.

Nijazavu było 66 hadoŭ, i za jahonyja samadurstvy jaho nienavidzieŭ jahony ŭłasny narod. Jon byŭ niaźmiennym lideram Turkmenistanu bolš za dvaccać hadoŭ. Jon pierajmienavaŭ miesiacy hodu, harady j budynki ŭ honar siabie i svajoj maci. Jon byŭ ciemrašałam: jon razburyŭ systemu achovu zdaroŭja, bo jamu karcieła dakazać, što ŭ krainie likvidavana bolšaść chvarobaŭ. Jon admianiŭ systemu pensijnaha zabieśpiačeńnia. Kab hramadzianka Turkmenii ažaniłasia ź nie‑turkmenam, jaje siamja musiła prasić asabistaha dazvołu prezydenta i płacić kałym 50 tysiačaŭ dalaraŭ. Dla kantrolu za krainaj jon utrymlivaŭ usiudyisnyja specsłužby. Siaredni zarobak doktara ci inžynera składaŭ u Turkmenii niekalki dziasiatkaŭ dalaraŭ. Zatoje žonka j dačka tyrana tym časam žyli ŭ Londanie.

Raniej było viadoma, što ŭ Nijazava prablemy z sercam. U 1997 hodzie ŭ Niamieččynie jamu była zroblenaja aperacyja pa aortakaranarnym šunciravańni. Hetaja aperacyja pravodzicca pry išemičnaj chvarobie – parušeńni krovazabieśpiačeńnia serca. Z taho času da Nijazava ŭ Ašhabad rehularna pryjaždžali niamieckija kardyjochirurhi.

U 1994 hodzie ŭ adnoj z amerykanskich klinik Nijazavu vydalili tromb ź vieny na nazie, a ŭ 1995 hodzie, pavodle niekatorych źviestak, vydalili kataraktu. Turkmenskaja apazycyja śćviardžała, što Nijazaŭ daŭno i surjozna chvory na dyjabet.

Jahonuju knihu «Ruchnama» pierakłali na biełaruskuju movu Drańko‑Majsiuk, Kudraviec i Butevič. «Ruchnama» była adnoj ź lubimych jahonych cacak turkmenskaha tyrana.

Ilustracyja globe‑netter.com


Saparmurat Nijazaŭ‑Turkmenbašy naradziŭsia 19 lutaha 1940 hodu ŭ Ašhabadzie. Turkmen. Baćka Nijazava zahinuŭ u Druhuju suśvietnuju vajnu (pavodle słoŭ samoha Nijazava, hety fakt nie paćvierdžany); u časie ašhabadzkaha ziemlatrusu 1948 hodu zahinuli jaho maci j dva braty. (7 traŭnia 1996 hodu ŭ centry Ašhabadu byŭ adkryty pomnik maci prezydenta – Hurbansołtandžy). Saparmurat Nijazaŭ byŭ źmieščany ŭ internat. Skončyŭ škołu ŭ 1959 hodzie j staŭ pracavać instruktaram Turkmenskaha terytaryjalnaha kamitetu prafsajuzu rabočych i słužboŭcaŭ heolaha‑raźviedačnych rabot. Zatym praciahvaŭ adukacyju ŭ Leninhradzkim palitechničnym instytucie, dzie ŭ 1967 hodzie atrymaŭ dyplom inžynera‑enerhietyka. U 1965 hodzie pracavaŭ farmoŭščykam na adnym ź Leninhradzkich pradpryjemstvaŭ. Z 1967 hodu – majstar Bieźmiejskaj HRES im. Lenina Ašhabadzkaj vobłaści. Ad 1997 hodu – instruktar, zahadčyk adździełu CK kampartyi Turkmenii. U 1967 hodzie skončyŭ zavočnuju vyšejšuju pradškołu pry CK KPSS. Člen KPSS z 1962 hodu.

Z 1980 hodu – pieršy sakratar Ašhabadzkaha harkamu kampartyi. Z 1984 hodu– instruktar adździełu arhanizacyi partyjnaj raboty CK KPSS. U 1985 hodzie – staršynia Saŭminu TSSR. U tym ža hodzie jon stažavaŭsia ŭ Miensku: vučyŭsia kiravańniu ŭ tahačasnaha staršyni biełaruskaha ŭradu Brovikava. Ad śniežnia 1985 hodu – pieršy sakratar CK KPT, adnačasova ad studzienia 1990 hodu – staršynia VS TSSR. Narodny deputat SSSR ad Ašhabadzkaj sielskaj terytaryjalnaj akruhi. Člen Viarchoŭnaha Savietu SSSR.

13 studzienia 1990 hodu S. Nijazaŭ byŭ abrany staršyniom VS TSSR. Praz paŭhodu VS pryniaŭ Deklaracyju «Pra dziaržaŭnuju samastojnaść TSSR». Post prezydenta byŭ uviedzieny ŭ Turkmenii jašče da aficyjnaha jaho zamacavańnia ŭ novaj kanstytucyi – u 1990 hodzie. Pieršy sakratar CK kampartyi Saparmurat Nijazaŭ byŭ abrany na hety post šlacham usienarodnaha hałasavańnia z 98,3% hałasoŭ vybarcaŭ. Paśla pryniaćcia kanstytucyi prezydent prapanavaŭ pravieści novyja vybary, kab pryvieści svaje paŭnamoctvy ŭ adpaviednaść z novym Asnoŭnym zakonam.

21 červienia 1992 hodu adziny kandydat Nijazaŭ byŭ abrany prezydentam respubliki pieravažnaj bolšaściu vybarcaŭ (99,5%). U druhoj pałovie 1993 hodu demakratyčnaja partyja Turkmenistanu (byłaja kampartyja Turkmenii) prapanavała pradoŭžyć paŭnamoctvy S. Nijazava na druhi 5‑hadovy termin biez praviadzieńnia pieravybaraŭ u 1997 hodzie. U studzieni 1994 hodu na Ŭsienarodnym referendumie pieravažnaja bolšaść vybarcaŭ padtrymała hetuju ideju.

U krasaviku 2002 hodu Turkmenbašy, jaki nikoli nie słužyŭ u vojsku, atrymaŭ vajskovaje zvańnie maršała. Hienerałam armii jon užo byŭ z pačatku 90‑ch hadoŭ.

U žniŭni 2002 hodu Narodnaja Rada znoŭ pryniała rašeńnie pra nieabchodnaść zrabić prezydencki termin Nijazava pažyćciovym, adnak Turkmenbašy aficyjna zajaviŭ, što vybary lidera krainy ŭsio ž adbuducca paśla 2008 hodu.

U listapadzie 2002 hodu ŭ Ašhabadzie na žyćcio Nijazava byŭ zrobleny zamach: kartež prezydenta byŭ abstralany z hruzavika. U vyniku zdareńnia nichto nie paciarpieŭ. Turkmenbšy nazvaŭ arhanizatarami zamachu byłych vysokapastaŭlenych turkmenskich čynoŭnikaŭ: ministra zamiežnych spraŭ Barysa Šychmuradava j ministra sielskaj haspadarki Imamberdy Ykłymava.

Imiem Saparmurata Nijazava ŭ Turkmenistanie nazvanyja: horad Turkmenbašy (były Krasnavodzk), vialikaja kolkaść vulic, zavodaŭ, kałhasaŭ, škołaŭ. Imia Turkmenbašy (kiraŭnik turkmenaŭ) prysvojenaje S.&bnsp;Nijazavu aficyjna pastanovaj Medžlisa.

Jamu nadadzienaja navukovaja stupień doktara palitechničnych i ekanamičnych navuk, zvańnie akademika Akademii navuk Turkmenistanu. Nijazaŭ ušanavany hanarovymi zvańniami šerahu zamiežnych akademij dy ŭniversytetaŭ za raspracoŭku kancepcyi dziaržaŭnaj niezaležnaści.

Turkmenbašy – pieršy ŭładalnik najvyšejšaj uznaharody svajoj dziaržavy – zvańnia Hieroj Turkmenistanu j załatoha medala «Ałtyn Aj» («Załaty miesiac»). U 1995 hodzie «za vybitny ŭniosak u realizacyju idei pra zaŭsiodny suverenitet Turkmenistanu» jamu było paŭtorna prysvojena zvańnie Hieroj Turkmenistanu j załaty medal «Ałtyn Aj».

U 1994 hodzie jon zasnavaŭ ruch nacyjanalnaha adradžeńnia «Hałkynyš». Aproč taho, S. Nijazaŭ byŭ staršyniom demakratyčnaj partyi Turkmenistanu.

Cikaviŭsia historyj i kulturaj Uschodu, filazofijaj, litaraturaj.

21 śniežnia 2006 hodu stała viadoma pra śmierć S. Nijazava. U jaho zastalisia dvoje dziaciej i dvoje ŭnukaŭ.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?