Kanada pieršaj uviała ekanamičnyja sankcyi suprać Biełarusi. Kamentar Siarhieja Bohdana.

Havoračy pra ŭpłyŭ ekanamičnych sankcyjaŭ na palityčnyja pieraŭtvareńni ŭ krainie, varta pamiatać, što jany vyklikajuć ceły šerah niepaźbiežnych nehatyŭnych nastupstvaŭ dla paciarpiełaj krainy pry niapeŭnaści dasiahnieńnia kančatkovaj vysakarodnaj mety. Mahčymyja ekanamičnyja sankcyi mižnarodnaj supolnaści ŭ dačynieńni da Biełarusi nibyta pavinny spryjać demakratyzacyi krainy.

Abviaščajučy ŭ paniadziełak ab abmiežavańni ekspartu tavaraŭ u našuju krainu, kanadzki ŭrad deklaravaŭ akurat takuju metu. Eŭraźviaz pakul ustrymaŭsia ad krokaŭ u hetym napramku, dziakujučy pazycyi sumiežnych ź Biełarusiaj dziaržaŭ. Aburacca hetaj eŭrapiejskaj aściarožnaściu niavarta – jana mudrejšaja za kanadzkuju pryncypovaść. Kab zrazumieć čamu, zirniem na niaprosty balans vynikaŭ i vydatkaŭ režymu sankcyjaŭ.

Sankcyi – heta fantom

Ekanamičnyja sankcyi i navat poŭnaja blakada sami pa sabie jašče nikoli i nidzie nie vyklikali palityčnych źmianieńniaŭ. Pieramiena vyśpiavała ŭ vyniku ŭnutranych pracesaŭ, im mahli dapamahčy hetyja sankcyi, ale tolki nieapraŭdana vysokim koštam dla raźvićcia krainy ŭ dalejšym (kali meta nie apraŭdvaje srodki). Nahadajem, navat faktyčnaja ekanamičnaja blakada nie zvaliła režymy na Kubie, u Iraku ci Paŭnočnaj Karei. Sankcyi nie nablizili palityčnych pieramienaŭ u Iranie, Libii dy Birmie. Takim čynam, kali ekanamičnyja sankcyi mała dzie ŭ śviecie pryvodzili da demakratyzacyi, dyk čamu tady sučasnaja Biełaruś budzie vyklučeńniem z hetaha praviła?

U vypadku najaŭnaści sapraŭdy žyćciova važnych dla svaich nacyjanalnych intaresaŭ prablemaŭ bujnyja krainy (ZŠA, Vialikaja Brytanija) nia raz źviartalisia da sankcyjaŭ i blakady apanentaŭ, ale zaŭždy nie dasiahali žadanaha vyniku, hublali ŭrešcie ciarplivaść i pierachodzili ŭ svajoj palitycy da bolš radykalnych i vajaŭničych nastupnych punktaŭ planu – kali heta sapraŭdy było im treba (jak ZŠA ŭ vypadku Nikarahua ci Iraku). Biełaruś z hetaha punktu hledžańnia maje žyćciova važnaje značeńnie dla nacyjanalnych intaresaŭ tolki adnoj bujnoj dziaržavy, zdatnaj na šyrokamaštabnyja paśpiachovyja dziejańni ŭ dačynieńni da mienskaha režymu – Rasiei.

Navat Polšča tut maje i jašče doŭha budzie mieć, tolki druharadnuju rolu. Niamieckaja ž palityčnaja elita addaje pieravahu damoŭlenaściam z Maskvoj, jašče bajučysia, praŭdapadobna, «vajmarskaj» Rasiei, jakaja, jak miarkujuć berlinskija stratehi, kali jaje zališnie pakryŭdzić na «nacuskrainach» moža fašyzavacca padobna Vajmarskaj respublicy pačatku 1930-ch.

Možna zapiarečyć, što ciapier źjaviłasia novaja siła – Eŭraźviaz. Ale hety aktor adrozny pa jakaści ad nacyjanalnych dziaržavaŭ. Ja maju na ŭvazie pieradusim asablivaści struktury EZ, dzie rašeńni prymajucca zusim nia tak zładžana i daloka nie takija adnaznačnyja, jak u zvykłych da nas strukturach nacyjanalnych dziaržavaŭ. Nacyjanalnaja dziaržava – heta značyć manapolija hvałtu peŭnaj struktury na peŭnaj terytoryi (umoŭna kažučy, Mahileŭ nia moža biespakarana nie vykonvać biełaruskija zakony ci adździalicca ad Biełarusi), a EZ – dobraachvotnaje abjadnańnie, i pra takuju manapoliju hvałtu na ŭzroŭni Źviazu kazać nie vypadaje. Brusel chutčej kaardynuje, čym naahuł niešta vyrašaje, a faktyčna lubaja składovaja častka jaho terytoryi, nia zhodnaja z Bruselem, moža vyjści ź Źviazu (jak niekali Hrenlandyja).

Vialikija spadzievy z EZ biełaruskija demakraty pačali źviazvać z abmierkavańniem biełaruskaha pytańnia ŭ Eŭraparlamencie. Ale pierabolšvać značeńnie hetych abmierkavańniaŭ nia varta, bo rezalucyi Eŭraparlamentu pa mižnarodnych pytańniach, mižnarodnych adnosinach i vizavaj palitycy, viadoma, važnyja, ale palityki EZ nasamreč nie vyznačajuć. Achvotnyja mohuć heta spraŭdzić navat pa prościeńkaj schiemie troch aporaŭ supolnaj palityki EZ.

Vyznačajuć ža eŭraźviazaŭskuju zamiežnuju palityku ŭrady. Bolš za toje, faktyčna heta robiać pierš za ŭsio ŭrady starych siabroŭ Źviazu – prytym našyja zyčlivyja polskija i bałtyjskija susiedzi nia zmohuć ŭ bližejšaj perspektyvie niešta ŭ hetym źmianić dy pieraaryjentavać palityku Źviazu ŭ dačynieńni Ŭschodniaj Eŭropy. Sprava ŭ tym, što, navat razam uziatyja, jany mała što mohuć procipastavić aŭtarytetu ci ekanamičnaj mahutnaści starych čalcoŭ Źviazu. A staryja čalcy Źviazu zaŭždy byli kudy bolš zacikaŭlenyja ŭ mižziemnamorskim i blizkaŭschodnim napramkach zamiežnych znosinaŭ (z svaich histaryčna abumoŭlenych mierkavańniaŭ).

Tamu vierahodnyja sankcyi ŭ dačynieńni da Biełarusi z zachodniaha boku ryzykujuć zastacca tolki pryhožym žestam ŭvahi da pryncypaŭ demakratyi (što nie źmianšaje katastrafičnaj ich cany dla samoj krainy, bo na krainy EZ prypadaje ŭžo kala pałovy našaha zamiežnaha handlu). Bolšaha ŭmiašańnia z zachodniaha boku Łukašenku bajacca niama čaho, my nastolki nikomu na tym baku nie dapiakajem, kab jon pačaŭ jakija-kolviečy radykalnyja zachady. Bajusia, što pakul tolki Pucin “dumaje pra Biełaruś”.

Sankcyi, jak šlach u Treci śviet

Šancy na demakratyzacyju praz sankcyi – nievialikija. A jak ža z canoj, jakuju daviadziecca zapłacić krainie, jakaja pad ich trapiła? Toje, čym abaročvajucca demakratyzacyjnyja sankcyi, ja pastajanna naziraju, pryjazdžajučy ŭ Iran. Hetaja kraina da sankcyjaŭ mieła najsučaśniejšaje abstalavańnie i imkliva madernizoŭvałasia, impartujučy ź usiaho śvietu navat najdaražejšyja dasiahnieńni čałaviečaha rozumu (naftavych hrošaj chapała!). Iran voś-voś pavinien byŭ dałučycca da novych industryjnych krainaŭ… Siońnia jon adkinuty na dziesiacihodździ nazad, bo vymušany dvojčy «vynachodzić usie rovary», albo zakuplać ich sastarełyja technalohii ŭ daloka nia lideraŭ technalahičnaj haliny, kštałtu Rasiei dy Pakistanu. Heta vysnažvaje intelektualnyja resursy, marnuje hrošy, strymlivaje raźvićcio, a ŭrešcie pakul ni na calu nie nabliziła demakratyčnyja zruchi. Prytym kraina zastajecca ŭ šerahach Treciaha śvietu.

Viadoma Iran – krajni prykład, ale i Biełaruś moža apynucca ŭ padobnaj niazručnaj sytuacyi i navat z Druhoha śvietu vypaści ŭ Treci, usio praz sankcyjam, bo hrošaj na kuplu technalohijaŭ i tavaraŭ pa trajnoj canie ŭ nas niama, jak niama toj samaj nafty. Sankcyi hipatetyčna, zhodna z marami ich prychilnikaŭ, nabližajuć demakratyzacyju ŭ śvietłaj budučyni, ale rujnujuć lubuju krainu ŭžo siońnia, zamarudžvajuć raźvićcio va ŭsich halinach. Pazaŭtra moža (!) adbycca revalucyja, ale ŭžo siońnia pradpryjemstvy traciać mahčymaści dla madernizacyi i vychadu na rynki. A stabilna zamacavacca na rynkach vymahaje vialikaj i praciahłaj pracy. Navat samaja lepšaja demakratyčnaja revalucyi nie adnović vokamhnienna parušanyja sankcyjami ekanamičnyja suviazi, nia vypravić spryčynienyja sankcyjami pierakosy.

Viadoma, pieršy vinavaty — toj, chto davioŭ kraj da sankcyjaŭ, ustalavaŭšy nieprymalny dla nas režym palityčnaha kiravańnia. Ale kali my dbajem pra intaresy krainy ŭ dalokaj perspektyvie, dyk nia možam vitać sankcyi, jakija rujnujuć kraj u pahoni za zdańniu demakratyzacyi. U zrujnavanaj krainie Treciaha śvietu nia budzie demakratyi. Nielha ŭśled za režymam prosta hrebavać pahrozaj razbureńnia krainy na šlachu da palityčnaj pieramohi. Heta budzie antynacyjanalnaja palityka.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?