Hałoŭnaja padzieja apošnich dzion u biełaruskim miedyjapoli — zatrymańnie hałoŭnaha redaktara Ej.by Siarhieja Sacuka. Śledčyja miarkujuć, što jon atrymaŭ chabar pamieram $5 tysiač ad biznesmiena za napisańnie artykuła.

Siarhiej Sacuk, fota Euroradio.fm

Siarhiej Sacuk, fota Euroradio.fm

Sacuk čakaŭ zatrymańnia i navat pakinuŭ raźvitalny list.

Čytajcie. «Mianie zakazali, kankretna i surjozna». Siarhiej Sacuk prasiŭ apublikavać hety tekst, kali jaho zatrymajuć

U hetym tekście Sacuk śćviardžaje, što jaho zamovili. «Imia hetaha hienierała, jaki «kryšuje» sistemnuju karupcyju Minzdaroŭja, viadomaje ŭsim, chto krucicca ŭ hetym biznesie», — piša jon, nie nazyvajučy, adnak, nivodnaha imieni.

Sacuku moža pahražać ad 3 da 10 hadoŭ źniavoleńnia.

«Kali ŭ historyi nie zamiašany dziaržaŭnyja struktury, hety artykuł [chabar] zvyčajna nie inkryminujuć. Takoje, jak praviła, zdarajecca, kali sprava traplaje na kantrol na vysokim uzroŭni», — razvažaje advakat Anton Hašynski.

«Naša Niva» sabrała piać faktaŭ pra Sacuka.

Pryjšoŭ u žurnalistyku nie adrazu

Siarhieju Sacuku 52 hady, jon pachodzić z Barysaŭskaha rajona. Razam z bratam-bliźniukom Alaksandram vyvučyŭsia na ekskavatarščyka. Adsłužyŭ u vojsku, niejki čas pracavaŭ pa śpiecyjalnaści. Brat tym časam pajšoŭ pracavać u milicyju, a Siarhiej adčuŭ u sabie piśmieńnicki dar.

Napisańnie knih dla rasijskaha rynku prynosiła, pa jaho słovach, dobryja hrošy. Niešta pisaŭ pad svaim imieniem, niešta jak «Siarhiej Barnacin». Jaho aŭtarstvu naležać fantastyčnyja ramany «Miratvorcy konusa», «Śpiecpadraździaleńnie čystki». U 1990-ja knihi z vokładkami, ad jakich vyciakajuć vočy, karystalisia šalonym popytam.

Ale defołt Rasii 1998 hoda sapsavaŭ vyhadnuju spravu. Tolki tady 30-hadovy Siarhiej Sacuk vyrašyŭ pasprabavać siabie ŭ biełaruskaj žurnalistycy.

Aŭtar BDH, zasnavalnik Ej.by

U piśmovym intervju Alaksandru Tamkoviču Sacuk zhadvaŭ, što spačatku pryjšoŭ u «Sovietskuju Biełoruśsiju», ale kantakt nie skłaŭsia. Darečy, paśla byŭ dośvied supracy z «Narodnaj volaj» — znoŭ nie toje.

Sacuk zdabyŭ sabie imia ŭ «Biełorusskoj diełovoj hazietie», vydańni Piatra Marcava. Jon byŭ redaktaram adździeła prava i zdareńniaŭ, zajmaŭsia i rasśledavańniami. Tahačasnaja «BDH» była vyraźnikam intaresaŭ staličnaha pryvatnaha biznesu i finansavych kołaŭ, ale mieła i palityčny składnik. Praź jaho isnavańnie ŭłady zaŭždy cisnuła na Marcava, urešcie ŭ 2006 hodzie paśla zabarony na druk i raspaŭsiud BDH była faktyčna źniščana.

Na toj momant darohi Marcava i Sacuka ŭžo razyšlisia. Sacuk stvaryŭ ułasny prajekt — «Ježiednievnik» (Ej.by). Heta było niešta padobnaje da BDH, ale ź jašče mienšym uchiłam na palityku. Inavacyjnaja zaduma była ŭ tym, kab štodnia viarstać hazietu i rassyłać jaje elektronnuju viersiju ŭsim achvotnym praz elektronnuju poštu. Adnak ideja nie zmahła stać praryŭnaj, ź ciaham času ad jaje admovilisia.

U siaredzinie i kancy 2000-ch «Ježiednievnik» byŭ bolš-mienš zaŭvažnym hulcom na rynku, ale patrochi jaho ŭpłyŭ staŭ źmianšacca. Apošnim časam kolkaść rabotnikaŭ składała niekalki čałaviek. Pavodle danych Similarweb, u lutym 2020 hoda naviedvalnaść sajta nie daciahvała navat da 5 tysiač karystalnikaŭ za miesiac.

Hałoŭny prajekt «Ježiednievnika» — składańnie rejtynhaŭ top-100, a paśla i top-200 biełaruskich biznesmienaŭ. Heta ŭnikalnaja baza imionaŭ pradprymalnikaŭ, pra isnavańnie šmat kaho ź jakich hramadstva navat nie zdahadvałasia. Niekalki hadoŭ tamu redakcyi navat udałosia znajści tytulnaha sponsara dla svajho rejtynhu — MTBank.

Adzin u poli

Miedyjapole Biełarusi padzielena na dziaržaŭnyja miedyja i resursy, niezaležnyja ad biełaruskaj ułady. Pradstaŭniki kožnaha z fłanhaŭ ŚMI pracujuć u paradyhmie svajho «łahiera», idejnaje adroźnieńnie pamiž umoŭnymi «Sovietskoj Biełoruśsijej» i ANT nie nadta vialikaje. Padobnaja blizkaść pohladaŭ i siarod niezaležnych miedyja.

«U «SB» ty pavinien rabić toje, što treba, a nie jak treba. Ja heta absalutna nie prymaju. Praktyčna taksama ja nie prymaju «Narodnuju volu», dzie mnie daviałosia krychu papracavać. Dosyć cikavaja hazieta, i žurnalisty majuć bolšuju svabodu ŭ vybary tem. Ale znoŭ ža, choć u mienšaj stupieni, ale ŭsio ž i tut časta robiać što treba, a nie jak treba», — narakaŭ Sacuk, jaki imknuŭsia trymacca asabniakom.

Zachoŭvajučy pryjacielskija mižasabovyja kantakty z byłymi kalehami pa niedziaržaŭnych ŚMI, Sacuk zajmaŭ adroznuju ad ich pazicyju, časam navat dyjamietralna supraćlehłuju.

U kancy 2011 hoda ŭvieś internet sačyŭ za sudom nad Dźmitryjem Kanavałavym i Uładzisłavam Kavalovym, jakich vinavacili ŭ arhanizacyi teraktu ŭ minskim mietro. Karystalniki analizavali niestykoŭki ŭ viersii śledstva, ale Sacuk niečakaha vystupiŭ z rašučaj padtrymkaj abvinavačvańnia, nazvaŭšy prychilnikaŭ alternatyŭnaha punktu hledžańnia nieadekvatnymi.

Praź niekalki miesiacaŭ jon faktyčna abvinavaciŭ pravaabaroncaŭ u tym, što ich dziejańni pryviali da rasstrełu Uładzisłava Kavalova. Maŭlaŭ, kali b jany paraili jaho maci prasić ab litaści Alaksandra Łukašenku, toj, moža, i pajšoŭ by na sastupki. A pravaabaroncy i Jeŭrasajuz pasprabavali z dapamohaj niaščasnaj maci cisnuć na Łukašenku, tamu nie pakinuli jamu vybaru. Heta pazicyja Sacuka taksama vyklikała ździŭleńnie ŭ hramadstvie.

Kali ž biznesmien Arkadź Izrailevič vajavaŭ z «Novym časam» praz restaran u Kurapatach, Sacuk staŭ na bok Izraileviča. Redaktar «Ježiednievnika» zajaviŭ, što «Novy čas» naŭmysna hraje na habrejskim pytańni.

Ale asnoŭnaje pytańnie da Sacuka było ŭ tym, jakimi krynicami infarmacyi jon karystajecca.

Hałoŭny rasśledavalnik

Žanr rasśledavańnia ŭ biełaruskim žurnalistycy nie karystajecca papularnaściu. Składana šukać krynicy, składana źbirać fakturu, składana abaranicca ŭ vypadku pretenzij ad taho, kaho začapiŭ.

Bolšaść žurnalistaŭ, jakija zajmalisia rasśledavańniami ŭ kancy 1990-ch i pačatku 2000-ch, z umacavańniem dyktatury źmianili śfieru dziejnaści, ale nie Sacuk. Jon i sam praciahvaŭ rabić rasśledavańni, i arhanizoŭvaŭ škoły dla maładych rasśledavalnikaŭ.

Sacuk zasłužana ličyŭsia hałoŭnym žurnalistam-rasśledavalnikam Biełarusi.

Jon byŭ adnym ź niamnohich, chto mieŭ infarmataraŭ siarod siłavikoŭ i nie chavaŭ hetaha. Na jakich umovach jany pradastaŭlali infarmacyju i ci patrabavali štości ŭzamien, naturalna, było kamiercyjnaj tajamnicaj. Što i čaściakom vyklikała niedavier u kaleh.

«Mianie dahetul ździŭlaje, jak niekatoryja žurnalisty, jakija navat realna nie razumiejuć, jakaja rabota praviedziena pa tym ci inšym rasśledavańni, jakija nikoli hetym nie zajmalisia, kažuć pra «źlivy». Kali kazać adkryta, to praktyčna luboje rasśledavańnie pačynajecca sa «źlivu», kali prychodzić čałaviek i prynosić infarmacyju abo dakumienty… Tady analizujecca krynica, jaje intaresy, cikavaść i matyvy, pierśpiektyvy praviadzieńnia rasśledavańnia (ci mahčyma jaho pravieści, kolki času na heta spatrebicca, jakija vydatki i ryzyki jano vyklikaje)», — tłumačyŭ Sacuk padčas dyskusii ŭ fejsbuku.

Apošnija hady jaho rasśledavańni pieravažna byli pryśviečanyja dziaržaŭnym zakupkam, u tym liku i ŭ miedycynskaj śfiery.

Letaś rezanans vyklikali jaho razvahi pra vakcynu «Eŭpienta», ad jakoj pamierła dzicia ŭ Hancavickim rajonie. Sacuk interpretavaŭ danyja tak, što vakcyna nie była zarehistravanaja navat u krainie-vytvorcy, i staviŭ pytańnie: ci atrymaŭ niechta z kiraŭnikoŭ miedycynskaj śfiery ŭznaharodžańnie za hetyja ekśpierymienty na dzieciach.

Hety materyjał vyklikaŭ palarnyja mierkavańni ekśpiertaŭ nakont arhumientavanaści dovadaŭ, ale rozhałas ad jaho byŭ ahromnisty. Nieŭzabavie žurnalistam zanialisia siłaviki i dziaržaŭnyja prapahandysty. Ich pazicyja była ŭ tym, što Sacuk imknuŭsia dyskredytavać tuju «Eŭpientu», kab na rynak zmoh prajści inšy vytvorca.

Kvaternaje pytańnie

Śledstva sprabuje vystavić Sacuka chabarnikam, jaki braŭ vielizarnyja hrošy za padrychtoŭku i publikacyju taho ci inšaha materyjału. Ale luby čałaviek, znajomy z redaktaram «Ježiednievnika», zapeŭnić, što Sacuk nikoli nie šykavaŭ.

Doŭhi čas jon — adzin z najlepšych rasśledavalnikaŭ Biełarusi — štodnia kataŭsia na elektryčcy z Žodzina ŭ Minsk, a paśla žyŭ u zdymnaj kvatery. Urešcie, nabraŭšy kredytaŭ, siamja (žonka Žanna pracavała ŭ vajenkamacie) zmahła nabyć niedabudavany dom za 15 kiłamietraŭ ad Minska.

Pra svaju epapieju Sacuk u 2017 hodzie napisaŭ tekst na «Ježiednievniku»: pakolki hrošaj nie było, daviałosia dvuchpaviarchovy dom pieratvarać u adnapaviarchovy, ahulnaj płoščaj 120 mietraŭ. Pryčym tam žyli jaho siamja i siamja dački sa svaim dziciom. Ahulny košt skłaŭ $60 tysiač.

A ŭ pačatku 2020 hoda dom daviałosia vystaŭlać na prodaž. «Daŭhi za try hady padvoilisia — znoŭ pierakanaŭsia, što drenny ź mianie kamiersant. Pryjšłosia vystaŭlać svaju maru na prodaž, bo hrošy addavać treba», — napisaŭ Sacuk u fejsbuku.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?