Natalla Vasilevič, jana ž Natalka Bazylevič, jana ž burbalka — pradstaŭnica mižnarodnaj moładzievaj pravasłaŭnaj arhanizacyi «Sindesmas» u Centralnaj Eŭropie, redaktar sajtu «Carkva», a ŭ Žyvym dziońniku ŭ jaje 640 frendaŭ — to bok ludziej, jakija čytajuć jaje dopisy ŭ internet‑dziońniku. Z dapamohaj internet‑technalohij my i pahutaryli.

«NN»: Natalla, Vas charaktaryzavali mnie jak «moładzievuju pravasłaŭnuju aktyvistku». Kaniečnie, u hetaj farmuloŭcy nie adlustroŭvajecca ŭsia Vašaja asoba, ale ž niejkaja jaje častka — niesumnienna. Tamu napačatku chaču zadać Vam asabistaje pytańnie. Vy vierycie ŭ Boha litaralna? Va ŭvaskrešańnie Łazara? U Novy Jerusalim? U toje, što ikony kryvatočać? U toje, što treba całavać ruku papu?

Natalla Vasilevič: Z vyznačeńnia «pravasłaŭnaja moładzievaja aktyvistka» chiba što słova «moładzievaja» nie zusim adpaviednaje. Chutčej, ja maładaja, čym moładzievaja — heta vyznačeńnie majho ŭzrostu, a nia kštałtu aktyŭnaściaŭ. Ale biaz słova moładzievaja «pravasłaŭnaja aktyvistka» hučyć amal što jak «pravasłaŭnaja ateistka» — apošniaje ž zusim nie adpaviadaje rečaisnaści. Bo tak, ja vieru ŭ Boha. Ale ŭ Boha Słova nielha vieryć litaralna, bo Słova bolšaje za sukupnaść litaraŭ. Pytańnie pra vieru dla mianie nie intymnaje — na toje ja i aktyvistka. Tak, i Biblija, Słova Božaje, dzie apisanaje ŭvaskrešańnie Łazara, dzie dajecca abiacańnie Novaha Jerusalimu ŭ vyhladzie praroctva (a praroctva zaŭsiody vobraznaje, bo tak i piša ŭ Adkryćci Jan Bahasłoŭ: «I bačyŭ ja»), — heta nie nabor litaraŭ, heta realny dośvied viernika.

Krovastrumiennyja ikony bačyła ŭ Dziaržynsku, aŭtarytetnych carkoŭnych adnaznačnych mierkavańniaŭ nakont źjavy ŭ cełym ci kankretnych vypadkaŭ niama, a moj duchoŭny dośvied nie dazvalaje vynosić niejkija mierkavańni nakont hetaha fenomenu. Što tyčycca całavańnia ruk śviataram, to ich całavać nia treba, ale kali vielmi chočacca, to možna. I ŭžo dakładna — da viery heta maje samaje addalenaje značeńnie.

«NN»: Čamu mienavita — pravasłaŭje? Heta ŭ Vas ad siamji, ad karanioŭ, ci heta Vaš śviadomy vybar? Raskažycie pra Vašyja karani, adkul Vy, dzie i jak atrymali adukacyju, čym žyviacie ciapier.

NV: Apošnim časam starajusia vykarystoŭvać svajo sapraŭdnaje proźvišča — Vasilevič, a nie pseŭdanim Bazylevič. Maje karani — maje baćki. Baćka Ściapan byŭ hetkim typovym vusatym biełarusam, tolki zamiest sachi i kasy zajmaŭsia ekanomikaj i pradprymalnictvam. Maci Nina — biełaruska ź siamji viaskovych nastaŭnikaŭ, na adradženskaj chvali vyłučałasia ŭ Viarchoŭny Saviet XII sklikańnia ad Mienskaha kamvolnaha kambinatu i išła pa adnoj akruzie z Valancinaj Tryhubovič. A potym my z Valancinaj u adnym asiarodku sustrelisia — u Bractvie Vilenskich pakutnikaŭ, a heta taksama maje karani.

Ja nie adrazu stała pravasłaŭnaj: pa cerkvach u svoj čas šmat pachadziła — to biełaruskaści šukała, to Boha, to i taho, i druhoha. Ale, urešcie, ukaraniłasia ŭ Pravasłaŭnaj Carkvie. U pravasłaŭnym vučeńni i tradycyi ja adčuvaju iścinu, ale pry hetym pavažaju ŭsich chryścijan i adčuvaju raździelenaść chryścijan jak svoj bol.Časam mianie «padazrajuć» u pratestantyźmie — u nas kraina padazreńniaŭ — ale z pratestantyzmam mianie jadnaje chiba ŭłaścivy pratestantam chrystacentryzm viery.

Kaliści dla mianie chryścijanstva było nieprymalnym — jano mnie padavałasia biessensoŭnym pałonam i abmiežavańniem. I ja nie ŭjaŭlała siabie tam, što nazyvajecca tryma litarami RPC ci dźviuma MP. Biezumoŭna, ja nie admaŭlaju, što Pravasłaŭnaj Carkvie ŭ Biełarusi niestaje biełaruskaści, dyj naahuł, šmat prablemaŭ, ale dla mianie Carkva i stała Radzimaj. A Radzima i dziaržava — heta roznyja rečy. I kali ŭ našaj dziaržavie prablemy — heta zaklik da ich vypraŭleńnia, a nie da emihracyi.

U carkvu ja prychodziła praź biełaruskija liturhii i malebny na biełaruskaj movie ŭ Pietra‑Paŭłaŭskim sabory, praz bractvy Kanstancina Astroskaha i Troch Vilenskich pakutnikaŭ. Ale najbolšy ŭpłyŭ na mianie zrabili sustrečy sa śviatymi ludźmi, a taksama toje, što ja paŭžartam nazyvaju Pravasłaŭjem Čaćviertaha Rymu, pra jakoje raskažu padrabiaźniej dalej.

Adzin suprać druhoha

«NN»: Sajt, jaki Vy redahujecie, adroźnivajecca nia vielmi charakternymi dla zvyčnaj nam pravasłaŭnaj carkvy ekumeničnaściu i ciarpimaściu da inšych kanfesij. Raskažycie pra toje, jak jon zadumvaŭsia i jak žyvie.

NV: Sajt zadumvaŭsia mnoj i a. Alaksandram Šramkom jak alternatyŭny pravasłaŭny resurs, u pracesie raźvićcia jon pieražyvaŭ šerah transfarmacyjaŭ. Ja b nie skazała, što my duža ekumeničnyja, bo ŭrešcie sajt atrymaŭsia bolš pravasłaŭnym, čym prosta chryścijanskim. My nie chavajem prynaležnaści da Pravasłaŭnaj Carkvy, ale starajemsia być niepieraduziatymi. Sajt trymajecca na siłach troch čałaviek. Heta davoli ciažka i zajmaje času, ale my robim pracu z radaściu, bo bačym, što jana patrebnaja.

Što da stanu cerkvaŭ u Biełarusi, dyk hałoŭnaja prablema — heta adsutnaść taho, što nazyvajecca ŭ pravasłaŭnaj tradycyi «sabornaściu». Usie cerkvy pakutujuć na niedachop hetaj sabornaści, jak va ŭnutranym žyćci, tak i ŭ mižcarkoŭnych stasunkach. Hramadztva atamizavanaje, ludzi raźjadnanyja, kali jany sprabujuć źjadnacca pavodle ŭłasnaj inicyjatyvy — jany padpadajuć pad artykuł «stvareńnie i kiraŭnictva niezarehistravanaj arhanizacyjaj», u inšych ža vypadkach ich jadnajuć «źvierchu» — praz BRSMy, praz raznaradku na ŭdzieł u «dziaržaŭnych» mierapryjemstvach, praz «idealohiju». Biezumoŭna, režym časta nie dasiahaje svaich metaŭ, a hramadzianskija ruchi časam svaich metaŭ dasiahajuć. Toje samaje, na vialiki žal, adbyvajecca z cerkvami, asabliva z pravasłaŭnaj i katalickaj, — jany pačynajuć atajasamlivacca z kleram, a śvieckija ruchi, inicyjavanyja śvieckimi viernikami, apynajucca ŭ sytuacyi NGO ŭ dziaržavie. Zdavałasia b, hetaja prablema nia tyčycca pratestantaŭ, ale i tam nie abychodzicca biez praźmiernaj «dyscypliny». I mienavita heta zaminaje mižchryścijanskaj salidarnaści, da taho ž nichto nie žadaje iści suprać svaich intaresaŭ, navat kali sprava zachodzić pra praŭdu. A sama praŭda pierastaje być značnaj kaštoŭnaściu, chryścijanie robiać toje, što ich zusim nie ŭpryhožvaje — pahadžajucca ź niapraŭdaj, pakul jana nia tyčycca asabista ich.

«NN»: Rychtujučysia da interviju z Vami, ja pračytała ŭ internecie Vaš artykuł «Cerkvy Biełarusi: adzin suprać druhoha». Jon uraziŭ mianie śmiełaściu ŭ acency spravaŭ jak u palityčnaj, tak i ŭ relihijnaj sfery. Vy pišacie, što pravasłaŭje, pracujučy na ŭłady i pad kantrolem uładaŭ, pieratvarajecca z relihii žyćcia ŭ relihiju pachavańnia, što jano, atrymlivajučy ad uładaŭ preferencyi, hublaje aŭtarytet… «Strašnaje nia toje, što ŭłada zabiraje svabodu sumleńnia i navat nia toje, što jana prymušaje iści z hetym samym sumleńniem na kampramisy. Strašna, što časta cerkvy hulajuć na hetym poli na baku ŭłady», — robicie Vy vysnovu. Jasna, što padobnyja vysnovy šmat kamu nie spadabajucca. A navošta, pa‑prostamu kažučy, Vam heta treba? Dumajecie, što «dzievačka z kadziłam» zmoža refarmavać carkvu?

NV: Kožny artykuł zaŭždy maje peŭnaha adrasata, časam prychodzicca radykalizavać pytańni, kab vyvieści «adrasata» sa stanu Kaja ŭ krainie Śniežnaj Karalevy. Časam pišu ad bolu, ad biezvychodnaści, ad rospačy, tady vychodzić kryk, hetkaja «žanočaja publicystyka». Refarmavać carkvu? Nie, heta nie słužeńnie «dzievačak z kadziłam». Carkvu moža refarmavać tolki sama Carkva. U Pravasłaŭnaj Carkvie adnoj z asnoŭnych formaŭ refarmavańnia źjaŭlajucca Sabory. Adnak Duch Śviaty dziejničaje i praz asobnych śviatych ludziej, i praz duchoŭnyja ruchi, i praz znadvornyja akaličnaści, i navat, moža, dziejańni vorahaŭ i hanicielaŭ Carkvy pieraŭtvaryć na karyść Joj. Suśvietny pravasłaŭny ruch «Sindesmas», u miežach jakoha pracuje «dzievačka z kadziłam» i ź jakim suadnosić svaju dziejnaść, nia stavić na mecie dać hatovyja adkazy na siońniašnija prablemy, našaj hałoŭnaj metaj jość — pahłybicca ŭ chryścijanskuju vieru i ŭ pravasłaŭnaje Padańnie.

Pra «Sindesmas»

«NN»: Raskažycie, što heta za arhanizacyja — «Sindesmas»?

NV: Spačatku raskažu pra Čaćvierty Rym. Čytačy «NN» skieptyčna staviacca da frazy «Maskva — Treci Rym, a čaćviertamu nia być». Rasiejskaje pravasłaŭje dało šmat śviatych, duchoŭnych skarbaŭ, ale dało i ŭzor zababonaŭ, vyčvarenskaha supracoŭnictva ź dziaržavaj, ciemrašalstva. U druhoj pałovie XIX — pačatku XX st. tahačasnyja relihijnyja intelektuały asensavali, nakolki daloka stajała tahačasnaja carkva ad evanhielskaha ideału i pravasłaŭnaj Tradycyi, i ŭ carkvie pačalisia pošuki, jakija padrychtavali dziejnaść Pamiesnaha Saboru 1917—1918 hh. Adnak hanieńni pierapynili pracu Saboru, i, faktyčna, spadkajemcami carkoŭnaha adradžeńnia stali pravasłaŭnyja ŭ emihracyi. Novym centram, jaki daŭ u XX st. cełuju plajadu bahasłovaŭ i śviatych, a taksama pakazaŭ novy kštałt carkoŭnaha žyćcia, staŭ Paryž — bahasłoŭskaja škoła i chryścijanski studencki ruch, jakija byli tam zapačatkavanyja, źviazanyja ź imionami a. Iaana Miejendorfa, a. Alaksandra Šmiemana, a. Hieorhija Fłaroŭskaha, mitr. Suraskaha Antonija. U takich umovach uźnik i «Sindesmas», ustanoŭčy schod jakoha adbyŭsia ŭ 1953 hodzie. Zasnoŭvali jaho bahasłovy i śviatary novaj chvali — nia tolki «ruskaj» tradycyi, ale i hreki, pravasłaŭnyja ź Blizkaha Ŭschodu. «Sindesmas» byŭ zaradžany enerhijaj pravasłaŭnych ruchaŭ, mnohija z zasnavalnikaŭ stali viadomymi misijanerami, japiskapami, pryznanymi bahasłovami. «Sindesmas» vychoŭvaŭ. Jamu ŭdałosia pieraadoleć toje, što nazyvajecca «nacyjanalnym» pravasłaŭjem, a dakładniej — pravasłaŭjem nacyjanalistyčnym i imperskim, jakoje nia maje dačynieńnia da viery.

Zvyčajna ŭ našych mierapryjemstvach udzielničajuć maładyja pravasłaŭnyja biełarusy, jakija chočuć carkoŭnaha adradžeńnia i hatovyja dziela jaho pracavać.Ź siaredziny 1990‑ch biełarusy adyhryvajuć u «Sindesmasie» nie apošniuju rolu — jak svaimi ŭdzielnikami ź Biełarusi, tak i z Polskaha Bractva Pravasłaŭnaj Moładzi.

U centry ŭvahi «Sindesmasu» — adradžeńnie pravasłaŭnaj misii, katechizacyja i bahasłoŭskaja adukacyja, liturhičnaje abnaŭleńnie, u t.ł. pierakłady liturhičnych tekstaŭ na sučasnyja movy, ekumeničny dyjaloh, śviedčańnie pra iścinu, pieraadoleńnie palityzacyi pravasłaŭja.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?