Biełaruskaje kiraŭnictva pierabudoŭvaje Uzbrojenyja siły pad pahrozy hibrydnaj vajny. Adnym z važnych elemientaŭ tut źjaŭlajucca terytaryjalnyja vojski. Što heta takoje i ci zdolnyja jany supraćstajać «zialonym čałaviečkam»?

Na pytańni «Svobodnych novostiej plus» adkazvaje były vajenny lotčyk i pamiežnik, aŭtar niekalkich knih pa historyi pamiežnaj słužby Leanid Spatkaj.

- Ci sapraŭdy biełaruskaje vojska pierabudoŭvajecca pad pahrozy hibrydnaj vajny? Što pra heta śviedčyć?

- Pa mnohich prykmietach - tak. U pryvatnaści, heta zajavy kiraŭnika dziaržavy. Naprykład, 24 červienia ŭ čas naviedvańnia «abaronki» u Barysavie jon zajaviŭ, što patrebna mabilnaja armija z efiektyŭnym uzbrajeńniem i mabilnymi šmatmetavymi mašynami, jakija važniejšyja za lubuju braniatechniku i samaloty. U adnym ź jaho vystupaŭ prahučała, što kali chtości suprać nas budzie vajavać, to heta buduć razhrupavańnia farmiravańni: mabilnyja hrupy, i my pavinny być hatovyja im supraćstajać.

Pryniatyja papraŭki ŭ zakon «Ab vajennym stanoviščy», novaja redakcyja jakoha ŭstupiła ŭ siłu z 1 lutaha 2015 hoda. U pryvatnaści, dadadzieny punkt ab tym, što padstavaj dla ŭviadzieńnia ŭ krainie vajennaha stanovišča źjaŭlajecca infarmacyja «ab nakiravańni inšaj dziaržavaj uzbrojenych hrup, irehularnych sił ci padraździaleńniaŭ rehularnych vojskaŭ» na terytoryju respubliki.

Akramia taho, pravodziacca vučeńni, u tym liku i z udziełam farmiravańniaŭ terytaryjalnaj abarony, na jakich adpracoŭvajucca pytańni likvidacyi dyviersijna-raźviedvalnych hrup i niezakonnych uzbrojenych farmavańniaŭ.

Vidavočna, što pravodziacca va Uzbrojenych siłach, u pieršuju čarhu - u farmiravańniach śpiecyjalnych apieracyj i arhanizacyjnyja mierapryjemstvy. Naprykład, pieraasnaščeńnie ich nieabchodnym uzbrajeńniem i bajavoj technikaj. Mahčyma, mienavita dla acenki mahčymaściaŭ i efiektyŭnaści prymianieńnia farmiravańniami śpiecyjalnych apieracyj Centram śpiecyjalnaj padrychtoŭki BFST «Dynama» nabytyja aŭtažyr i motaparapłan. U pryvatnaści, na sajcie centra pra motaparapłan raźmieščana infarmacyja, što jaho možna vykarystoŭvać dla apieratyŭnaha pierakidańnia nievialikich hrup ludziej i hruzaŭ.

- I ŭsio ž miarkujučy pa ŭsim pakul biełaruskaja sistema terytaryjalnaj abarony z «hienierał-hubiernatarami» u miechavataj kamuflažnaj formie vyhladaje davoli karykaturna. Heta vam nie Šviejcaryja, dzie kožny dom - sapraŭdy krepaść i ŭsim reziervistam razdadziena na ruki zbroja. Dla biełaruskaha ž režymu ŭzbrojeny narod - kašmarny son.

- Šviejcarskija uzbrojenyja siły farmujucca pa pryncypie ŭsieahulnaj vajskovaj pavinnaści i kožny vajskovaabaviazany, u tym liku i žančyny, prachodzić 90-dzionny kurs padrychtoŭki. Pryčym, štohod, da dasiahnieńnia 51-hadovaha ŭzrostu. Takaja sistema dazvalaje na praciahu dźviuch hadzin razharnuć 650 000. vojska, pry kolkaści dziejučaha - kala 137 tys. čał. Adnak heta patrabuje niemałych srodkaŭ, prykładna — amal 3% VUP. Pavodle ž acenak ekśpiertaŭ, štohadovyja vajennyja vydatki Biełarusi nie bolšyja za 1,3 - 1,5% VUP, a ŭ artykule kolišniaha ministra abarony hienierał-lejtenant Ju. Žadobina, apublikavanym u časopisie «Armija» za luty 2013, havorka naohuł ab 1% VUP.

Što tyčycca «ŭzbrojenaha naroda», to tut nie stolki prablema ŭ bojazi ŭłady za «stvały na rukach», stolki za niedaśviedčanaść i adsutnascb zbrojevaj kultury ŭ ludziej. Bo ŭ časy SSSR palaŭničaja strelba ŭ šmatlikich palaŭničych «lažała pad kanapaj», a aficery armii i milicyi zachoŭvali svaju tabielnuju zbroju doma! Adnak zatym praviły zachoŭvańnia i nabyćcia stanavilisia bolš žorstkimi i praciahvajuć rabicca bolš žorstkimi. U jakaści kantrastu zvyčajna spasyłajucca na dośvied ZŠA, dzie kožnaja druhaja siamja ŭzbrojenaja, a ŭ karystańni hramadzian znachodzicca kala 300 miljonaŭ «stvałoŭ»! Akramia taho, u pryvatnaj ułasnaści jość navat bolš za tysiaču bajazdolnych tankaŭ (dla paraŭnańnia: uzbrojenyja siły Ukrainy mieli 700 tankaŭ). Štohod u ZŠA vyrablajecca bolš za 12 miljardaŭ roznych patronaŭ, jakich nie chapaje i pryvatnyja zbrojnyja kampanii ZŠA pastaŭlajuć miljardy patronaŭ z Rasii. U Rasiei ž kolkaść uładalnikaŭ cyvilnaj zbroi - 5 miljonaŭ, «stvałoŭ» na rukach - u dziesiać razoŭ mienš, a ŭzrovień kryminalnych zabojstvaŭ u try razy vyšejšy. U nas situacyja anałahičnaja. Kali vydać, jak u Šviejcaryi, «stvoł» na dom, dzie harantyja, što nie pačnucca «razborki» z načalnikam-kryŭdzicielem, susiedam, jaki abraziŭ i da t.p.

Da taho ž ciapier surjoznaja ahniavaja padrychtoŭka prosta niemahčymaja z-za masy abmiežavańniaŭ, akramia taho jana - vielmi darahoje zadavalnieńnie, a infrastruktura masavych, ahulnadastupnych strelbiščaŭ i ciraŭ znachodzicca ŭ žaluhodnym stanie.

- Jak varta było b kanstrujavać terytaryjalnuju abaronu ŭ nas - z ulikam nacyjanalnych asablivaściaŭ i šviejcarskaha, inšaha zamiežnaha vopytu?

- Što datyčycca ŭ cełym vykarystańnia zamiežnaha abo, jak ciapier modna stała kazać, suśvietnaha vopytu, to, naturalna, jaho nieabchodna vyvučać, brać na ŭzbrajeńnie racyjanalnaje. Ale pry hetym važna ŭličvać: arhanizacyja terytaryjalnaj abarony i viadzieńnie t.zv. hibrydnych vojnaŭ — heta nie «vynachodnictva» XXI st., niahledziačy na naviznu termina. Kamdyŭ H. Isierson u vydadzienaj u 1940 knizie «Novyja formy baraćby» abahulniŭ vopyt śpiecpadraździaleńniaŭ NKVD, jakija dziejničali pa toj bok t.zv. «Ryžskaj miažy», ustalavanaj paśla skančeńnia saviecka-polskaj vajny. Praktyčna adrazu ž paśla jaje zakančeńnia abodva baki pačali padrychtoŭku da novaj. U zachodnich pryhraničnych rajonach BSSR pravodzilisia aktyŭnyja mierapryjemstvy «pa ŭmacavańni abaranazdolnaści na vypadak napadu impieryjalistyčnaha ahresara», u tym liku stvarałasia i terytaryjalnaja abarona. Naprykład, pamiežniki i aktyvisty - žychary pamiežnaj pałasy — asvojvali mietady partyzanskaj vajny, skakali z parašutam, i mnohija kamandziry-pahraničniki stali instruktarami parašutyzmu. Taksama padbiralisia arhanizatary partyzanskaha ruchu ŭ tyle praciŭnika.

U toj ža čas u pryhraničnych rajonach Zachodniaj Biełarusi z metaj destabilizacyi abstanoŭki dziejničali «zialonyja čałaviečki» - dyviersijnyja hrupy NKVD pad kamandavańniem budučych kamandziraŭ partyzanskich atradaŭ S. Vaŭpšasava, K. Arłoŭskaha i inš. Tolki ŭ 1924 h. jany praviali 189 bujnych terarystyčnych aktaŭ i dyviersij, arhanizavana 28 sabatažaŭ. Najbolš bujnymi byli napadu na h. Stoŭbcy i pasažyrski ciahnik kala st. Łuniniec, u jakim uziali ŭdzieł kala 150 čałaviek, uzbrojenych karabinami, kulamiotami i hranatami. Dziakujučy varoža nastrojenym da polskaj ułady miascovym žycharom, polskaj vyviedcy atrymałasia atrymać infarmacyju ab padrychtoŭcy tolki 18 apieracyj. Hetyja ž dyviersijnyja hrupy, u vypadku pačatku vajny z Polščaj, pryznačalisia dla źniščeńnia linij suviazi, čyhunki i mastoŭ z metaj zryvu čyhunačnych pieravozak i niedapuščeńnia zasiarodžvańnia vojskaŭ praciŭnika. Dla źniščeńnia desantna-dyviersijnych hrup praciŭnika na svajoj terytoryi pryznačalisia śpiecyjalnyja mabilnyja atrady z partyjna-savieckaha aktyvu, členaŭ Asaavijachima, a taksama zapasnyja voinskija farmiravańni, orhany milicyi i vojski NKVD.

Darečy, dośvied vajskovaj padrychtoŭki ŭ arhanizacyjach Asaavijachima i varta było b uziać za asnovu pry «kanstrujavańni terytaryjalnaj abarony» Biełarusi. Padrychtoŭka da vajskovaj słužby ŭ hetaj arhanizacyi davała ekanomiju času i srodkaŭ pry padrychtoŭcy ŭ Čyrvonaj Armii, bo adna sprava vučyć «nulavoha» pryzyŭnika i inšaje - navabranca, jaki viedaje asnovy vajennaj spravy, jaki ŭmieje karystacca zbrojaj i niadrenna stralać. Čyrvonaja Armija, jakaja mieła da 22 červienia 1941 h kolkaść 5,5 młn, navat paśla strašnych strat leta 1941 h. była chutka papoŭnienaja za košt «reziervistaŭ» Asaavijachima, kolkaść jakich da pačatku vajny składała 13 młn čałaviek! I nie prosta čałaviek, a śpiecyjalistaŭ - kulamiotčykaŭ, snajpieraŭ, źniščalnikaŭ tankaŭ, «varašyłaŭskich strałkoŭ».

Voś hety vopyt i varta było b prymianiać, naturalna z ulikam ciapierašnich realij, dla arhanizacyi i praviadzieńnia padrychtoŭki vojskaŭ terytaryjalnaj abarony dla viadzieńnia jak dyviersijna-partyzanskich dziejańniaŭ, tak i procidziejańnia «zialonym čałaviečkam» - dyviersijna-raźviedvalnym hrupam.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?