Minułaj nočču Ziamlu napatkała nadzvyčaj mocnaja mahnitnaja bura, samaja mahutnaja za apošnija 12 hadoŭ. Jak viadoma, mahnitnyja bury časta supravadžajucca palarnymi źziańniami, a padčas asabliva intensiŭnych štormaŭ hetaja niezvyčajnaja źjava moža naziracca navat u Biełarusi i ŭ bolš paŭdniovych krainach.

Apošni raz ubačyć kalarovyja społachi ŭ miežach vialikaha horada možna było tolki ŭ 2003 hodzie. Adnak učora, kali jašče nieba nie paśpieła da kanca ściamnieć, žychary Minska mahli na karotki čas ubačyć na niebie śvietłavyja słupy i čyrvonaje śviačeńnie. Dalej intensiŭnaść źziańnia krychu źniziłasia i, kab ubačyć hetuju zvyšredkuju dla nas źjavu, daviałosia vyjazdžać za horad.

Hety nievialiki fotarepartaž byŭ zrobleny ŭ Raŭbičach, na bierazie Dubroŭskaha vadaschovišča. Na praciahu nočy śviačeńnie šmat razoŭ źmianiała formu i koler, pačaŭšy ź fijaletavych słupoŭ, pierachodziačy ŭ zialonuju pałasu, i ŭ rešce rešt kvitniejučy amal usimi farbami. Mahnitnaja bura praciahvałasia da samaj ranicy.

Jak jano pracuje?

Kali z boku Sonca abyvajucca aktyŭnyja vykidy zaradžanych čaścinak u bok Ziamli (takoje adbyvajecca pry soniečnych uspyškach ci pry najaŭnaści karanalnych dzirak), to mahnitnaje pole Ziamli adchilaje hetyja čaścinki ŭ bok mahnitnych palusoŭ. Tam jany sutykajucca ź vierchnimi słajami našaj atmaśfiery, uzbudžajučy atamy roznych hazaŭ i prymušajučy ich śviacicca. Koler hetaha śviačeńnia budzie abumoŭleny chimičnym składam atmaśfiery. Tak, naprykład, kisłarod vypramieńvaje zialony i čyrvony koler (pryčym čyrvonaje kisłarodnaje śviačeńnie ŭźnikaje našmat vyšej zialonaha), a azot daje zialonyja i fijaletavyja adcieńni. U toj ža čas źziańni na Jupitery i Saturnie, jakija zbolšaha składajucca z vadarodu, adbyvajucca ŭ ultrafijaletavym dyjapazonie. Ale koler kožnaha źziańnia ŭsio roŭna budzie indyvidualnym z-za nieadnarodnaściaŭ chimičnaha składu atmaśfiery i inšych pryrodnych faktaraŭ.

Darečy, dziakujučy padziełu na kolery ŭ zaležnaści ad vyšyni, biełarusy mohuć bačyć palarnyja źziańni takimi, jakimi ich nikoli nie ŭbačać žychary Poŭnačy. U vysokich šyrotach koler śviačeńnia pieravažna zialony, my ž čaściej bačym čyrvonyja i fijaletavyja społachi, jakija znachodziacca vyšej (zialonaje źziańnie prosta chavajecca za haryzontam).

Palarnaje źziańnie zvyčajna akružaje polus u vyhladzie kalcavoj struktury, jakuju časta nazyvajuć aŭraralnym avałam. Pry hetym, čym bolšaja mahnitnaja bura napatkała Ziamlu, tym paŭdnioviej hety avał budzie raźmiaščacca. Adpaviedna, padčas asabliva mocnych uzbureńniaŭ adhałoski źziańnia mohuć dakacicca i da nas.

Jak pradkazać?

Pradkazvać źjaŭleńnie palarnych źziańniaŭ za doŭhi pramiežak času amal niemahčyma. Bolš kankretnyja pradkazańni možna rabić tolki za čas ad dziasiatka hadzin da 2—3 sutak: mienavita stolki času treba, kab soniečny viecier paśla ŭspyški dasiahnuŭ Ziamli. I navat hetyja pradkazańni taksama mohuć być pamyłkovymi. Tamu ŭ našych paŭdniovych biełaruskich umovach čaściej hałoŭnuju rolu adyhryvaje toje, nakolki chutka vy možacie dabracca da ciomnaha miesca ŭ vypadku raptoŭnaha ŭzmacnieńnia hieamahnitnaj aktyŭnaści.

Dla apisańnia varyjacyj mahnitnaha pola vykarystoŭvajecca šerah indeksaŭ hieamahnitnaj aktyŭnaści. Adzin z samych papularnych ź ich - heta indeks Kr, jaki zvyčajna prymaje značeńni ad 0 da 9. Varta adznačyć, što hety indeks - łaharyfmičny, jon pavialičvajecca na adzinku pry ŭzmacnieńni ŭzburanaści mahnitnaha pola pryblizna ŭ 2 razy. Pa acenkach biełaruskich naziralnikaŭ, sprabavać fatahrafavać možna, kali Kr pieravyšaje 5. Niaŭzbrojenym vokam ža hetuju źjavu možna ŭbačyć pry indeksie Kr ad 8. Hetaj nočču indeks Kr pastaviŭ sapraŭdny rekord – uviečary jon dasiahaŭ značeńnia 9.4!

Dzie hety indeks šukać? Kali łaska – starańniami biełaruskaha amatara astranomii Ivana Prakapiuka stvorany sajt www.aurora.belastro.net, dzie na hałoŭnaj staroncy možna bačyć hrafik Kr, jaki abnaŭlajecca kožnyja 15 chvilin. Spasyłku na hetuju karcinku možna asobna zachavać u braŭziery mabilnaha telefona, kab ekanomić trafik tam, dzie mabilny internet pracuje pavolna.

Karysnym budzie i dośvied rasijskich amataraŭ astranomii. Na ichnim forumie (http://www.astronomy.ru/forum/index.php/topic,3198.0.html) dziasiatki amataraŭ zorak dzielacca mahčymymi prahnozami i vynikami nazirańniaŭ palarnych źziańniaŭ. Dla nas dośvied rasijskich astranomaŭ jašče karysny i tym, što noč u ich nastupaje raniej, i jość mahčymaść acanić, ci budzie bačna štości ŭ Biełarusi.

Jak zdymać?

Mietodyka zdymki palarnych źziańniaŭ takaja ž, jak i dla lubych inšych vidaŭ načnoj piejzažnaj zdymki. Patrebna dobraja ličbavaja kamiera i štatyŭ. Rabicie doŭhija vytrymki, dastatkovyja dla taho, kab słabyja sihnały patencyjnaha palarnaha źziańnia zmahli pakinuć svoj adbitak na matrycy fotaaparata. Ale varta pamiatać, što vielmi časta palarnaje źziańnie byvaje vielmi dynamičnym, tamu pažadana zajmieć maksimalna śvietłaadčuvalnuju kamieru z maksimalna śvietłasilnaj optykaj – heta daść vam mahčymaść skaracić čas ekspazicyi. Cikavyja vyniki daść i prymiańnie techniki tajmłapsa. Ale z-za chutkaści pracesaŭ vydatnaje videa atrymajecca tolki pry karotkich ekspazicyjach – na Poŭnačy palarnyja źziańni časam zdymajuć uvohule ŭ režymie realnaha času.

Samaje mahutnaje źziańnie

Histaryčnyja chroniki i letapisy apisvajuć bahata vypadkaŭ asabliva jarkich palarnych źziańniaŭ, jakija naziralisia našmat paŭdnioviej zvykłych šyrot ci byli nadzvyčaj jarkimi. Ale samyja jaskravyja apisańni rekordnaha źziańnia datujucca 1—2 vieraśnia 1859 hoda — heta data tak zvanaj padziei Kerynhtana.

1 vieraśnia znakamity daśledčyk Sonca Ryčard Kerynhtan u teleskop zaŭvažyŭ intensiŭnaje biełaje śviačeńnie ŭ vobłaści mahutnaj hrupy soniečnych plam. Dosyć doŭhaje śviačeńnie ździviła vučonaha – soniečnyja ŭspyški nazirajucca i ŭ bačnym dyjapazonie tolki pry nadzvyčajnaj ich mahutnaści. A praz 17 hadzin Ziamlu nakryła samaja mocnaja mahnitnaja bura z usich kali-niebudź zarehistravanych. Strełki kompasaŭ jechali z hłuzdu, telehrafnyja sistemy bili tokam apierataraŭ ci prosta vychodzili z ładu. Paŭtor hetaj padziei ŭ naš čas paŭsiudnaj elektryfikacyi pryvioŭ by da našmat bolš katastrafičnych nastupstvaŭ.

Palarnyja źziańni ŭ tuju noč dajšli da ekvataryjalnych rehijonaŭ Ziamli. Zachavalisia śviedčańni, što pažarnyja słužby niekatorych haradoŭ vyjazdžali ŭ bok jarkaha čyrvonaha śviačeńnia, prymajučy jaho za społachi pažara. A ŭ Skalistych harach zołatašukalniki pračnulisia siarod nočy i pačali hatavać ježu, dumajučy, što ŭžo pryjšoŭ śvitanak i ŭzychodzić čyrvonaje sonca.

Daśledavańni słajoŭ ledavikoŭ pakazali, što takija mahnitnyja bury zdarajucca ŭ siarednim raz na 500 hod. Ale atrymać fota palarnaha źziańnia ŭ Biełarusi možna našmat čaściej – spryjalnyja ŭmovy dla hetaha byvajuć navat niekalki razoŭ na hod. Tamu uzbrojvajciesia hrafikami hieamahnitnaj aktyŭnaści, kamierami i štatyvami – i dakranajciesia da hetaj hrandyjoznaj źjavy, nie pakidajučy rodnaj Biełarusi!

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?