Ekanamist Jarasłaŭ Ramančuk razvažaje pra toje, što značyć madernizacyja pa-biełarusku, jakija haliny ŭ našych umovach mahli b stać łakamatyvam ryŭka i jakija reformy sapraŭdy patrebnyja Biełarusi.

— Nie sakret, što na madernizacyju biełaruskaje kiraŭnictva kinuła vializnyja siły — i finansavyja, i administracyjnyja. Z-za pravałaŭ u madernizacyi zdymajuć z pracy i navat sadziać. Ale vidavočna, što niejkich značnych i jarkich vynikaŭ da hetaha času niama. Čamu?

— U nas słova «madernizacyja» maje svoj asablivy sens. Heta jak pryhožaja abhortka dla prykryćcia zusim niepryvabnych pracesaŭ. Rasparadčyki čužoha (palityki i čynoŭniki) vykarystoŭvajuć jaho dziela lehalizacyi schiem kanalizacyi biudžetnych resursaŭ u svaje asabistyja prajekty, a taksama praciahu vykačvańnie hrošaj ź biezhaspadarnych dziaržaŭnych aktyvaŭ.

Madernizacyja pa-nasku dazvalaje čynoŭnikam i ich partnioram u biznesie atrymlivać štohod $8—10 młrd pad kamiercyjnyja prajekty. Navat pry sumie adkataŭ i chabaraŭ ŭ 25% — heta $2—2,5 młrd «žyvych» hrošaj. Kab zarabić takija hrošy va ŭmovach svabodnaha rynku, treba vielmi surjozna pacieć hadami.

U najaŭnaści žorstkaj sistemy ŭzbahačeńnia namienklaturnych načalnikaŭ. Jany nie mohuć adkryta zajavić: «My ciabie, narodziec, budzie abdzirać jak lipku». Jany zajaŭlajuć: «U imia našaj śvietłaj budučyni my madernizujem našu krainu».

Niapravilna ličyć, što jany pravalvajuć madernizacyju krainy. Prosta dla ich paniaćcie «sučasnaja kraina» roŭna paniaćciu «majo asabistaje bahaćcie».

Našy načalniki vydatna padrychtavalisia da budučaj prychvatyzacyi. Jany nazapasili miljardy, napracavali vopyt kiravańnia kamiercyjnymi arhanizacyjami, zachapili kamandnyja vyšyni ŭ ekanomicy, padzialili śfiery ŭpłyvu. Jany nie puściać u krainu ni akuł z Rasii, ni mahutnyja TNK ź Jeŭropy.

Stvareńnie instytutaŭ kantrolu nad usioj značnaj ułasnaściu, uklučajučy ziamlu, źjaŭlajecca vynikam pracesu, jaki rasparadčyki čužoha ŭsunuli nam pad nazvaj «madernizacyja». Zastałosia «admadernizavać» nasielnictva čarhovaj inflacyjna-devalvacyjnaj śpirallu, lehalizavać biespracoŭje i vyjści na 100 pracentaŭ apłaty ŽKH, kab ludzi na svajoj škury pierakanalisia: biełaruskija madernizatary dla siabie lubimych ničoha nie škadujuć.

— Siarod ekanamistaŭ pieravažaje mierkavańnie: niemahčyma adnačasova vyciahvać usiu ekanomiku, niejkija śfiery pavinny stać łakamatyvam ryŭka i madernizacyi. Jakija haliny ŭ biełaruskich umovach mahli b stać takim łakamatyvam?

— Čynoŭniki vierać u centralizavany mozh, u prahramavańnie prahresu i ŭ toje, što kali zabrać hrošy ŭ pradprymalnikaŭ i pieradać ich «viertykali», to niejkim cudam vyznačacca tak zvanyja kropki rostu. Hm, tut vialiki tearetyčny i praktyčny padman… Čynoŭniki nie viedajuć, što pierśpiektyŭna, što budzie prybytkova praz hod, dva ci dziesiać. Hetaha nie viedajuć ni nobieleŭskija łaŭreaty, ni prafiesara viadučych univiersitetaŭ śvietu. Budučynia niapeŭnaja i niepradkazalnaja. Zajavy čynoŭnikaŭ ci šarłatanaŭ ad navuki, maŭlaŭ, jany viedajuć, kudy ŭkładać hrošy, — brachnia. Tamu što za imi zaŭsiody staić adna ideja: rasparadčyki čužoha nikoli nie ryzykujuć svaimi hrašyma.

Dajcie biełarusam ziamlu, aktyvy, ekanamičnuju svabodu — i łakamatyvy rostu źjaviacca naturalna. Jak źjavilisia Epam, ITransiition, World of Tanks, Alutech i mnohija inšyja kampanii talenavitych biełaruskich mieniedžeraŭ.

— U papiarednim numary «Svobodnych novostiej plus» było apublikavana mierkavańnie viadomaha biełaruskaha vajennaha ekśpierta Alaksandra Alesina, jaki adznačyŭ, što adnoj z samych paśpiachovych śfier biełaruskaj ekanomiki stała «abaronka». Paradaksalna: mienavita tut nazirajecca najmienšaje ŭmiašańnie dziaržavy ŭ ekanomiku, mnohija firmy dziejničajuć na svoj strach i ryzyku. Čamu b hety vopyt i prykład nie pieraniać inšym halinam biełaruskaj ekanomiki?

— Nie padzialaju taki punkt hledžańnia. Minimalnaje ŭmiašańnie dziaržavy ŭ «abaronku»? Heta nonsens! Dziaržava vałodaje, całkam kantraluje, finansuje, zabiaśpiečvaje zbytavuju padtrymku, płacić za technałohii, trymaje pad žorstkim kantrolem kadry — i heta nazyvajecca «nie ŭmiešvajecca»? Mnie ciažka mierkavać ab paśpiachovaści inviestycyj u vytvorčaść uzbrajeńnia. Naŭrad ci chto-niebudź u Biełarusi za vyklučeńniem vuzkaha koła pryśviečanych u temu vałodaje paŭnatoj finansavaj infarmacyi, kab zrabić vysnovu ab kamiercyjnym pośpiechu «abaronki».

Hety siektar — dziaržava ŭ dziaržavie. Jak u svoj čas u Savieckim Sajuzie. Jość padstavy ličyć, što kali jaho pastavić pracavać u takija ž umovy, jak zvyčajny biełaruski biznes, to jon uzvyje ad vysokich padatkaŭ, darahich kredytaŭ, niepadjomnaj arendy i h.d. Za hryfam «sakretna» ŭ Biełarusi vielmi časta chavajucca kamiercyjnyja ŭtrymancy biudžetu. Voś kali b biełaruski VPK, jak pryvatnyja amierykanskija ci jeŭrapiejskija kampanii, pakazaŭ by ličby, jakija havorać ab pośpiechu svajoj kamiercyjnaj dziejnaści, voś tady b možna było stavić VPK u prykład.

— Libieralnyja ekanamisty časta vystupajuć za pamianšeńnie ŭmiašańnia dziaržavy ŭ ekanomiku. Ale taja ž Marharet Tetčer pravodziła svaje reformy ŭ Vialikabrytanii žaleznaj rukoj, mienavita ŭmiašalnictva dziaržavy dazvoliła azdaravić ekanomiku, pravieści pryvatyzacyju, pavialičyć pryvatny siektar. Što ž pavinna rabić dziaržaŭnaja ŭłada ŭ Biełarusi: mienš umiešvacca, ci naadvarot, svaim umiašańniem pavialičvać pryvatny siektar, uvodzić sučasnyja technałohii i hetak dalej — inšymi słovami, pravodzić ekanamičnyja reformy?

— Pamianšeńnie ŭmiašańnia dziaržavy — abaviazkovy elemient ačyščeńnia ekanomiki ad pamyłak rasparadčykaŭ čužoha. Tetčer ratavała Brytaniju ad nacyjanalizavanych vuhalščykaŭ, enierhietykaŭ, mietałurhaŭ i h.d. Žaleznaja ruka Tetčer była nakiravana na toje, kab niejtralizavać halinovych łabistaŭ, palitykanaŭ, natoŭpy chalaŭščykaŭ, jakija pryvykli žyć za košt biudžetu i spažyŭcoŭ. Jana vydatna vykanała pracu antykryzisnaha kiraŭnika krainy. Jaje dziejnaść ni ŭ jakim razie nielha ličyć umiašańniem dziaržavy ŭ ekanomiku. Jana ŭmiešvałasia ŭ samu dziaržavu, likvidujučy kanflikt intaresaŭ u orhanach dziaržkiravańnia, nieŭłaścivyja dziaržavie funkcyi i zahannyja praktyki abmiežavańnia kankurencyi vialikimi kamiercyjnymi strukturami.

U Biełarusi ŭłada pavinna vykanać nastupnaje:

1) zrabić 80—85% usioj ekanomiki pryvatnaj na praciahu troch hadoŭ;
2) abmiežavać ŭsie dziaržvydatki 25% VUP;
3) zabaranić deficyt biudžetu;
4) vyznačyć inflacyjnuju metu 2—3% u hod;
5) stvaryć sistemu adrasnaj padtrymki čałavieka ŭ biadzie;
6) dazvolić roznym siektaram biznesu aktyvizavać miechanizmy samarehulacyi;
7) abaranić biełaruskaha spažyŭca adkrytaj kankurencyjaj, t. b. źniaćciem handlovych barjeraŭ u źniešnim handli.

I hałoŭnaje — stvaryć takuju sistemu abarony pravoŭ ułasnaści, kab rasiejcy, ukraincy i kazachi jeździli ŭ našy sudy vyśviatlać adnosiny, a nie ŭ Łondan, Stakholm ci Paryž.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?