U svaim histaryčnym narysie doktar histaryčnych navuk Anatol Hryckievič razhladaje bitvu pad Oršaj ź biełaruskacentryčnych pazicyj.

Darečy, daloki prodak prafiesara, bajaryn Juchno Hryckievič, jak śviedčać dakumienty Mietryki Vialikaha Kniastva Litoŭskaha, «viarnuŭsia z Aršanskaj bitvy pieramožcam».

Pieršaja prezentacyja «Ściahoŭ» adbudziecca ŭ dzień bitvy, 8 vieraśnia, na adkryćci 2-ha siezonu kursaŭ «Mova nanova» ŭ halerei «Ŭ» (pr. Niezaležnaści, 37a). Pačatak a 19-j hadzinie. Uvachod volny.

«Historyja kožnaha naroda zachoŭvaje padziei i daty, pamiać pra jakija nikoli nie źnikaje, — havorycca ŭ pradmovie. — U ciažkija dla nacyjanalnaha byćcia časy jana prabivajecca, jak trava praz bruk, viartajecca, jak ptuški z vyraju, i praciahvaje chvalavać i natchniać sercy.

U biełaruskaj historyi ŭ pieršym šerahu takich padziajeŭ — bitva pad Oršaj 8 vieraśnia 1514 hoda, kali rycary-litviny na čale z najvyšejšym hietmanam Kanstancinam Astrožskim razhramili ŭtraja bolšaje vojska maskoŭskich vajavodaŭ.

Heta była nie prosta bitva, a sutyknieńnie dźviuch cyvilizacyj: jeŭrapiejskaj, da jakoj naležała radzima našych prodkaŭ Vialikaje Kniastva Litoŭskaje, i jeŭrazijskaj, dzie ŭzmacniłasia Maskoŭskaje kniastva. Jaho vyzvaleńnie ad tatarskaha pryhniotu, hetaj najvialikšaj trahiedyi rasijskaha naroda, było tolki vonkavym. Maskovija, pa sutnaści, zrabiłasia adlustravańniem Ardy — z žorstkim adzinaŭładździem, ślapoj padnačalenaściu «chołopov hosudarievych» i čynhischanaŭskaj idejaj panavańnia nad usim śvietam.

Pad Oršaj biełaruskija vajary nie tolki adstojvali suvierenitet svajoj dziaržavy, ale i baranili rubiažy Jeŭropy.

Nievypadkova pieramoha armii Vialikaha Kniastva mieła nadzvyčaj šyroki rozhałas u Jeŭropie. Pra razhrom maskavitaŭ paviedamili tahačasnyja haziety-ŭlotki, nadrukavanyja ŭ Lejpcyhu, Niurnbierhu, Rymie… Hietmana Astrožskaha nazyvali druhim Hanibałam, a jaho rycaraŭ paraŭnoŭvali z mužnymi vajarami antyčnaj Makiedonii. Try dni tryumf litvinskaj zbroi śviatkavali na Vacłaŭskim placy ŭ Prazie braty-čechi. U Krakavie i Rymie vyjšli zborniki paetyčnych tvoraŭ u honar našaj pieramohi. U šmat jakich jeŭrapiejskich krainach Aršanskuju bitvu vyvučali jak prykład bliskučych dziejańniaŭ suproć značna bolšaj siły niepryjaciela.

Addali daninu našym vajaram i rasijskija historyki. Mikałaj Karamzin u «Istorii hosudarstva Rośsijskoho» pisaŭ, što litviny datul «nikoli nie atrymlivali takoj słavutaj pieramohi nad rasijanami».

Minułaje nielha pierajnačyć, ale možna ŭdakładnić, uvaskrašajučy imiony, patajemnyja ruchi historyi, jaje huki i farby», — piša ŭ pradmovie Uładzimir Arłoŭ.

Mastackaje afarmleńnie «Ściahoŭ Oršy» zrabiŭ Źmicier Hierasimovič. U vydańni 50 ilustracyj.

Hetaje vydańnie zapačatkoŭvaje sieryju «Słavutyja bitvy», hałoŭnym redaktaram jakoj pahadziŭsia być Uładzimier Arłoŭ.

Nastupnaja kniha budzie pryśviečanaja bitvie pad Ułaj, 450-hodździe jakoj taksama adznačajecca sioleta.

Kniha pabačyła śviet dziakujučy minskamu vydaŭcu Alaksieju Varaksinu.

U kniharni jana trapić ŭ nastupnyja dni, a praź niekalki tydniaŭ vyjdzie pa-rasiejsku.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?